×

ციფრული ფეოდალიზმი

ციფრული ფეოდალიზმი

გუშინწინ

სათაურში ციფრული ფეოდალიზმი წაიკითხეთ და ალბათ პირდაპირ გინდათ აგიხსნათ რას ვგულისხმობ. მივალთ მაქამდეც, რამოდენიმე გვერდი მოითმინეთ. კონტექსტი უკეთესად რომ გავშალოთ, დროში უკან უნდა წავიდეთ. ესთეტიკური ღირსეულობის საფუძველზე მთავარ სურათად იაპონური ნახატის გამოყენება რომ შემეძლოს, მოდით ჩვენი “ტარდისი” ფეოდალურ იაპონიაში გავაჩეროთ.

ლამაზია არა? როგორ გაგვიმართლა მარტის ბოლო დღეები რომ დაემთხვა. საკურა წელიწადში სულ 7-10 დღე ყვავილობს და ზუსტად ამ ლამაზ პეიზაჟს შევესწარით. მაგრამ მოლბერტებს ნუ დავაყენებთ, ამდენი დრო არ გვაქვს. უკან მობრუნდით, აი მიწას ხედავთ მოშორებით? ნოყიერი, ფართო, მზეც კარგად უდგება. უკვე გეგმავთ როგორ სახლს ააშენებთ. ნახვრეტიანი მონეტების ტომარაც იპოვეთ. ვიღაცამ უბრალოდ ხესთან დატოვა. წავიდეთ, ის პერსპექტივებით სავსე მიწა ვიყიდოთ.

მიწის ყიდვა არ გამოგვდის. სასწორზე ჩვენი ტომარა ფეოდალური სისტემის თეფშს ვერ ჯაბნის. არემარის ფეოდალთან უნდა წავიდეთ. აქ სოგუნს ეძახიან. ბატონთან როდესაც მივდივართ, თქვენი მონეტები მისთვის არც ისე შთამბეჭდავია, მაგრამ აი ხორბალი დეფიციტში აქვს. მოყვანა იცითო? ვთქვათ, რომ იცით. სოგუნი ასეთ პირობას გთავაზობთ – მიწის ნაწილს მოგცემთ საცხოვრებლად, მაგრამ თქვენ ვალდებული ხართ მისი სოგუნატისთვის ხორბალი მოიყვანოთ. გვერდით რიგს ხედავთ. ზოგი მეომარია, ზოგი ფერმერი, ყველას თავისი ხელობის შემოთავაზება უნდა მიწის პატარა ნაკვეთის სანაცვლოდ. სხვა რა გზა გაქვთ, თანხმდებით პირობებს. წამოსასვლელად ვბურნდებით, უკნიდან კი გვაძახებენ, ტომარა უკეთესი იქნება დავტოვოთო.

ასეთი ბატონ-ყმური წყობა საზოგადოებაში დიდი ხანი გრძელდებოდა. მიწა ოჯახში მემკვიდრეობით გადადიოდა, ამიტომ სათავეში როგორც წესი უცვლელი საგვარეულო იდგა. რიგ შემთხვევაში დამპყრობელი ქვეყანის ელიტა თუ ჩაენაცვლებოდა. ყმებისთვის ან ფეოდალიზმის სისტემაში ჯოხის უფრო მოკლე მხარეზე მყოფი ხალხისთვის დიდად არაფერი იცვლებოდა. მუშაობ, რაღაცას აკეთებ, იქ თევზაობ, სიმინდი მოგყავს, ცხვრებს უვლი, ყველაფერი ეს მიწის ნამდვილი პატრონისთვისაა, შენ კი უფლება გაქვს ამ მიწაზე იცხოვრო. ბევრ მაგალითში ხელობა უბრალო ხარკით იცვლებოდა, მაგრამ ეს პრინციპული არაა.

სწორედ მოცემულმა ფეოდალურმა სისტემამ საფუძველი ჩაუყარა კაპიტალიზმს. თუმცა, ალბათ უფრო სწორი იქნება მეორემ ჩაყლაპა პირველი. ფეოდალიზმმა უბრალოდ დროის გამოცდას ვერ გაუძლო. როდესაც სახელმწიფოები ერთპიროვნულ მონარქიაზე გადადიოდნენ, აღმოჩნდა რომ ყველა მიწა უკვე ერთ გვარს ეკუთვნის და ხალხის დანაწევრებას დიდად აზრი არ აქვს. ისედაც სამეფოსთვის მუშაობ. თანაც, ტექნოლოგიურმა პროგრესმა უფრო ფულის ანგრაშისწორებაზე გადაიტანა აქცენტები. ეშმაკისეულმა ქაღალდებმა და მონეტებმა ძირი გამოუთხარეს ბატონების მმართველობას. ყველა სამსახურში წავიდა. სამწუხაროდ, ყველამ ის ვერ იპოვა.

გუშინ

კაპიტალიზმმა ფეოდალიზმი ჩაანაცვლა. ეკონომიკურ-პოლიტიკური სისტემა სადაც ვაჭრობას კერძო კომპანია ან პირები აწარმოებს და არა ხელისუფლებაში მყოფი ორგანოები. თავისთავად, სისტემა ერთ წინადადებაზე დიდია, მაგრამ პოლიტიკაზე სალაპარაკოდ ხომ არ შევიკრიბეთ? რაც უნდა ვიცოდეთ აქედან, ის არის რომ ბოლო საუკუნეა ჩამოყალიბდა სისტემა, სადაც მიდიხართ წიგნების მაღაზიაში, დახლთან დებთ წიგნს, 50 Shades of Gray და მიუხედავად იმისა, რომ საეჭვო ლიტერატურული გემოვნება გაქვთ, ფულის გადახდის შემთხვევაში წიგნი თქვენი ხდება. მარტივია არა? მე გადავიხადე ფული – რაც მომცეს მე მეკუთვნის. ლოგიკურიცაა. გენიალური.

მოცემული ქონებრივი სისტემა წლებია არსებობდა და მუშაობდა კიდეც. კომპანიები ვალდებული იყვნენ სწორედ ისეთი პროდუქცია შემოეთავაზებინათ, რაშიც ხალხი ფულს იხდიდა. ამან რეკლამის ინდუსტრიასაც ხელები შეუკრა, ზედმეტად რომ არ გათამამებულიყვნენ. გვახსოვს ხო, ის სასაცილო ისტორიები ამერიკიდან, ტიპმა უთო მიიდოო და რომ დაიწვა, მწარმოებელს უჩივლაო? მილიონები მოიგოო სკოლაში ამბობდნენ. ყველა არა, მაგრამ ზოგი სიმართლეა. უნდა ვიღებდეთ იმას – რაშიც ფულს ვიხდით. წინააღმდეგ შემთხვევაში, დილით 8 საათზე ამ ფულის გასაკეთებლად რატომ ვდგებით? რატომ?

მოცემულმა სისტემამ ადვოკატებს თავი აატკივა ბოლო წლებში. ლიცენზია და საავტორო უფლებები განსჯის დიდი საკითხი გახდა. რამდენად თქვენია პროდუქცია, რომელიც იყიდეთ. კონსესუსი იმაშია, რომ ნივთი თქვენ გეკუთვნით წინასწარ გაწერილი მოხმარებისთვის, მაგრამ მისი დიზაინი და კონცეპტი არავითარ შემთხვევაში. მაგალითად იყიდეთ ფილმი 300 HD DVD დისკი. ჯობდა BluRay გეყიდათ მაგრამ კარგი. მოცემული ნივთი თქვენია, შეგიძლიათ გაყიდოთ კიდეც. მაგრამ, კინოთეატრის პროექტორში ჩადოთ და ბილეთები გაყიდოთ. ლეგალურად? მოემზადეთ, Sony-ს ადვოკატები ბეისბოლის კეტებით კარებზე გიკაკუნებენ.

მოცემული ბრძოლა კონტენტზე საავტორო უფლებებისთვის Youtube-ზე მოღვაწე ბლოგერებისთვისაც თავის ტკივილია. ნაყიდი ფილმის რამდენხნიანი მონაკვეთის ჩვენება შეიძლება, რომ ლეგალურად დასაშვებ ნორმად ჩაითვალოს? ზოგადად 40% არის მიღებული ნორმად ვიზუალური კონტენტისთვის. თანაც ეს ფილმებს არ ეხება მხოლოდ. ვთქვათ ესსეს წერთ და რაიმე ლიტერატურულ ნაწარმოებზე რეფერენსის გაკეთება გინდათ, იქაც თავისი რაოდენობა უნდა დაიცვათ. 200 სიტყვა, 300 სიტყვიანი ნაშრომიდან მოიპაროთ, მაგრამ 2 00050 000-დან, რამდენიც გინდათ. განპირობებული მოხმარების ფორმატში მისი წარმოდგენა მხოლოდ ლეგალურად გამოხატულ მაშტაბში შეიძლება.

განპირობებული მოხმარება გულისხმობს, მწარმოებლის მიერ მოხმარების სწორი ფორმას. Youtube-ზე ფილმი რომ დადოთ და ყველა ფერი აურიოთ, ხმა შეუცვალოთ, იმდეანდ ტრანსფორმაცია განიცადოს, რომ ორიგინალი ამოუცნობია, მაშინ შეიძლება. სწორედ ამიტომ შეხვდებით თამაშების გასვლის სრულ ვიდეოებს. ყურება – ვიდეოთამაშის შექმნელის გაბპირობებული მოხმარების გზა არ არის.

მიუხედავად ასეთი მკაცრი მოხმარების პირობებისა, ნაყიდი ნივთები მაინც თქვენ გეკუთვნოდათ. შეხება შეგეძლოთ. მოფერება. სერვისიც კი, შედეგს ხედავთ, ან ინფორმაცია გაქვთ შენახული ბიოლოგიური მეხსიერების ჩიპზე. ის რაშიც ფული გადაიხადეთ – თქვენია.

დღეს

მოცემულ ნაწილის სახელის მიუხედავად, კიდევ ერთხელ ვიმოგზაუროთ დროში. 1997 წელი. კალიფორნიაში ვართ. სახლის უკანა ეზოში. ბარბექიუა. გარშემო ბავშვები დარბიან, მაგიდასთან ქალები ლაპრაკობენ და არც კი ცდილობენ მორბენალი ველურების მოთოკვას. სტეიკის სუნს გრძნობთ? ჰაერში დატრიალებს, თითქოს ამძიმებს, მაგრამ სინამდვილეში მსუბუქია. წყაროსკენ ტრიალდებით და გრილს ხედავთ. ორი მამაკაცი დგას. ახლოს მივიდეთ. გემრიელი ხორცის და კვამლის სუნი სულ უფრო მძიმე ხდება, მაგრამ ამისგან არანაკლებად სასიამოვნო. კარგით, არომატი ნუ მოგვაჯადოვებს. ამ ორი მამაკაცის ლაპარაკს მოვუსმინოთ. კონცენტრირდით.

მარკ, გუშინ რა მომივიდა იცი?
რა, რიდ? უიქენდი არ იყო, სამსახურში ხო არ იყავი?
-არა სამსახურის ამბავი არაა. – რიდმა ხორცის კატლეტს რკინით ჩააწვა. ზეთის ნაპერწკლები ისროლა პატარა რგოლმა. შრაშუნი ცოტა ხნით გაძლიერდა. – გახსოვს ამას წინ, Blockbuster-იდან კასეტა ვიქირავე მეთქი.
-კი, Apollo 13 ხო? ტომ ჰენქსის ფილმი. მოგეწონა?
-კი. კარგი იყო. Houston, we have a problem და მთელი ამბები. ხოდა, რომ მივედი Blockbuster-ში და კასეტას ვაბრუნებდი, დააგვიანეო და 40 დოლარი ჯარიმა გადამახდევინეს.
-მართლა?! – გაიცინა მარკმა. – ფუნთუშები მოგაწოდო?
-მოიცა, – რიდმა ერთ-ერთ კოტლეტს ქვემოდან შეხედა. – კი, მოიტა მზადაა. ხოდა მოკლედ, 40 დოლარი რატო უნდა გადამეხადა. კაი იქნებოდა საერთოდ ადგომა რომ არ გვჭირდებოდეს და კასეტა სახლში მოდიოდეს და მასევე გზავნიდე.
-საერთოდ კასეტა კი არა, DVD იყოს. – მარკმა ფუნთუშების ლანგარი გაამზადა და რიდი კოტლეტებს პურში დებდა.
DVD, ჯერ ხომ ყველას არ აქვს DVD გამშვები, 1997 წელია გარეთ.
დამიჯერე რიდ, ეგაა მომავალი. VHS კასეტები გადაშენდება. საერთოდ კარგი იქნებოდა გაქირავებისას ცალ-ცალკე დისკებში არ იხდიდე ფულს. როგორც ჟურნალის გამოწერა, თვეში ერთხელ იხდიდე სერვისში ფულს და დისკებს კატალოგიდან არჩევდე.
-მაგარი იქნებოდა ეგ კატალოგი ინტერნეტში იყოს. – რიდი წამიაერად ჩაფიქრდა, თვითონაც მოეწონა იდეა. – და არანაირი მრავალჯერად დოკუმენტების შევსება არ გჭირდება. ერთხელ პროფილს ქმნი და იყენებ სულ.
რიდ, დარწმუნებული ხარ? ინტერნეტი ჯერ სულ რამდენ სახლშია, ხუთში?
დამიჯერე, როგორც შენ ფიქრობ რომ დისკებია მომავალი, მასე უეჭველი ვიცი ინტერნეტია მომავალი. 
-კარგი. ალგორითმიც საჭიროა, ხალხს ფილმების შერჩევაში დაეხმაროს. უბრალოდ ერთი ჟანრის რჩევები რომ არ მიაყოროს. აი ერთი გემოვნების ხალხი რომ გააერთიანოს. ვთქვათ, შენც და ვიღაცამ სამჯერ იგივე ფილმებს უყურეთ. თუ იმან შემდეგი რამე განსხვავებული ნახა, დიდი შანსია შენც იგივე მოგეწონოს.
-ძალიან მაგარია მარკ. – ბოლო ბურგერი შეკრეს და უკვე თეფშებზე ანაწილებდნენ. – შენც იმავეს ფიქრობ რასაც მე? 
-კი. კეჩუპი დაგვავიწყდა. 
-ხო, მართალი ხარ. – შეცდომა გამოასწორეს. რიდს წითელი კეჩუპის ბოთლი ეკავა ხელში. – ჩვენ ახალ სერვისზე რას ფიქრობ? 
-გავაკეთოთ. რა დავარქვათ?
რამეს მოვიფიქრებთ. – რიდი ბურგერიან თეფშს იღებს და თქვენ გთავაზობთ. – მიირთმევთ?

მარკ რენდოლფის და რიდ ჰასტინგის ამ წარმოსახვით დიალოგს შედეგად მოყვა 1997 წლის აგვისტოში ასეთი პატარა კომპანიის გახსნა, რომელსაც NETFLIX ერქვა. სინამდვილეში აქაც თავიდან ერთჯერადი გადახდის მოდელი იყო, სადაც 925 დისკიდან ერთ-ერთს არჩევდით და მისი გაქირავების თანხას იხდიდით (ასეთი ზუსტი ციფრი იმიტომ, რომ DVD-ზე მეტი არც იყო ფილმები). ყოველთვიური გადახდის მოდელი 1999 წელს შემოიღეს.

ცოტა წინ გადავახვიოთ და მივიღებთ რომ ყველაფერი რაზეც NETFLIX-ის შემქმნელებმა ფსონი დადეს, გამართლდა. ხალხი მართლაც ზარმაცია და დივნიდან ადგომა, უახლოეს გაქირავების მაღაზიაში წასვლა ეზარება და წარღვნასავით მოდებული ინტერნეტით შეკვეთა ურჩევნია. თანაც დისკები ვის რაში სჭირდება. უკვე სტრიმინგი უკვეთავს მუსიკას. სასურველი ფილმისგან მხოლოდ ღილაკის დაჭერა გაშორებთ. დღეს საერთოდ, ყველაფრისგან ერთი ღილაკი გაშორებთ. მაგარია, არა?!

NETFLIX ამ ტექსტის მთავარი გმირია და ავტორს იდეისკენაც უბიძგა. სამსახურიდან მოსვლის და ჩვეული ჭამა-დაბანის პროცედურების შემდეგ, ცოტა დასვენების დრო იყო. ტელევიზორის პულტზე თეთრ მართკუთხა ღილაკს, ზემოდან NETFLIX რომ ეწერა, დავაწექი. თვითნვე მირჩიეს, BoJack Horseman-ის ყურება გააგრძელეო. მეათეჯერ. ვიცით გინდაო. რადგან BoJack Horseman-ის ყურება ზედმეტი არასდროს არ არის, მარკს და რიდს დავეთანხმე. ჩატვირთვის შემდეგ ნაცნობი ლოთი ცხენი შემეგება ეკრანიდან. რახან სერიალი ზეპირად ვიცი, პარალელურად რაღაცის კეთება შემეძლო. სამსახურიდან მოტანილ საჭმლის კონტეინერებს შორის განთხოვრებული თამაშის დისკი იყო. Days Gone. სანამ ტელევიზორთან მდგარი დისკების კოლექციის კარადასთან მივდიოდი და ვფიქრობდი, რომ ფულს უფრო აზრიანად უნდა ვხარჯავდე ვიდრე Days Gone-ში, რაღაც მომენტში დისკი და ლოთი ცხენი ერთად მოექცა მხედველობის არეში. ასეთი კითხვა დაიბადა. ფული ორივეში გადავიხადე, მაგრამ განა ორივე მეკუთვნის?

გახსოვთ, იაპონიაში რომ ვიმოგზაურეთ? მოდით ახლა როლები შევცვალოთ. სოგუნს ახლა NETFLIX-ს ქვია და მიწა ახლა ფილმების და სერიალების მასიური კატალოგია. თქვენ შეგიძლიათ გამოიყენოთ ამ კატალოგის ნაწილი (ტექნიკურად მთლიანად შეგიძლიათ, მაგრამ მოდით აქ ნუ ჩავყვინთავთ). სანაცვლოდ, სოგუნს რაღაცა უნდა შესთავაზოთ. ამ შემთხვევაში ფული და კიდევ რაღაც, რაც სავარაუდოდ ყველაზე მაგრად ფასობს დღეს – Data, მონაცემები.

მონაცემები თქვენი გემოვნების შესახებ, რა მოგწონთ? რისი ყურება გსიამოვნებთ? რაში ხართ მზად დრო დახარჯოთ? მომხმარებლების ინტერესების მონაცემები დღევანდელი შავი ოქროა. სილიკონის ველზე საერთოდ მაღაზიაა რომელიც არაფერს ყიდის. სინამდვილეში მათი საქონელი მომხმარებლების მაღაზიაში გადაადგილების სტატისტიკური მონაცემების ბაზაა.

ჯერ კიდევ დღეს, მაგრამ ცოტა საღამოსკენ

Facebook ყველაზე კარგად გიცნობთ. უკეთესად ვიდრე ხალხი თქვენ ცხოვრებაში. University of Cambridge and Stanford University მკვლევარებმა ალგორითმი შეიმუშავეს და 17 000 მოხალისეზე ამუშავეს, რომლებმაც თავისი Like-ბის ნახვის საშუალება მისცეს. ექსპერიმენტის ობიექტებმა ხასიათობრივი თვისებების ტესტი გაიარეს OCEAN სისტემის მიხედვით:

Openness – თვისება რომელიც განაპირობებს ახალი გამოცდილებებისადმი სურვილს. ახალი უნარების ათვისება. საგნების სწავლა. ხასიათდება მდიდარი ფანტაზიით და ფართო ინტერესების სპექტრით

Conscientiousness – საიმედოობის თვისება. ხალხი ვისაც ეს თვისება მძლავრად აქვს განვითარებული ორგანიზებულია, მეთოდური და საკითხს სრულყოფილად განიხილავს.

Extraversion – თვისება რომელიც განაპირობებს ენერგიულობას, კომუნიკაბელურობას, შეფასებლობას (რაც ინტროვერტებისგან ზედმეტად გულღიად ფასდება). ექსტრავერტები თავის ენერგიას და დრაივს სხვებისგან იღებენ, როცა ინტროვერტები თვითმავალები არიან და ენერგიას საკუთარ თავში ეძებენ.

Agreeableness – სითბო, მეგობრულობა, თანაგრძნობა და გუნდში მუშაობის სურვილი. თვისება მოიცავს სიკეთეს, მიდრეკილობას და სიმპათიას. ხალხი ვისაც ეს თვისება დაბალ დონეზე აქვს უფრო დისტანცირებულია სხვებისგან.

Neuroticism – ემოციური არასტაბილურობა, რომელიც დაკავშირებულია ნეგატიურ ემოციებთან. ხალხი რომელიც მაღალ მაჩვენებელზეა ამ ასპექტში სწორედ ასეთი ემოციების გამოცდილებას უჩივის. ხასიათდებიან დაძაბულობით და დაბღვერილობით.

მოცემული ხასიათობრივი თვისებები სოციალური ქსელის Like-ბთან დააკავშირეს და ალგრითმა მალევე ისწავლა პატერნების დაკავშირება. მონაცემების შეგროვების შემდეგ, შეადარეს რამდენად უკეთესად შეეძლო ალგორითმს ობიექტის თვისებების გამოცნობა, მის ცხოვრებაში მყოფ ხალხთან შედარებით. ასეთი შედეგი მივიღეთ, Like-ბის რაოდენობის მიხედვით.

10 – საკმარისია რომ სამსახურში კოლეგაზე უკეთესად გიცნობდეთ.
70 – აი, სტუდენტობის წლებში მარტო რომ ვერ ქირაობდით ბინას და ვიღაცასთან ერთად იყოფდით საცხოვრებელს. ამ ვიღაცაზე უკეთესად გიცნობთ.
150 – მშობელზე ან ამ მშობლების სხვა შვილებზე უკეთესად გიცნობთ.
300 – თქვენმა მეუღლემაც არ იცის რაღაცეები, რაც ალგორითმა იცის. სულ რაღაც 300 მოწონება და უკეთესად გიცნობთ, ვიდრე ადამიანი ვისთანაც ცხოვრებას იყოფთ.

წარმოგიდგენიათ რისი გაკეთება შეიძლება ამ ინფორმაციით? Facebook-ს შეუძლია არჩევნებში კანდიდატების ხმების რაოდენობა განაპირობოს, თქვენი ხასიათობრივი თვისებების მიხედვით პოსტების შერჩევით. სიკეთე ჭარბობს თქვენში? მაშინ მოდით ამ კანდიდატის ისეთ პოსტებს ამოგიგდებთ, სადაც სიკეთეს იჩენს. მოწინააღმდეგის კი პირიქით. Disney ახალი სუპერგმირებზე ფილმის რეკლამა გვთხოვა? თქვენ კი ცხოვრებაში ორგანიზებული ადამიანი ხართ? მოდით მაშინ ამოგიგდებთ სტატიას სადაც Marvel-ის პერსონაჟების ორგანიზებულობაზე და სამსახურეობრივ ეთიკაზეა ლაპარაკი. იმას აღარ ვახსენებთ, რომ ტელეფონები გამუდმებით გისმენთ და რაიმე ნივთის სურვილს თუ ახსენებთ ან გაიფიქრებთ, შემდეგი შესვლა სოციალურ ქსელში და უკვე სასურველი ნივთისგან ერთი ღილაკი გაშორებთ. როგორ გრძნობთ თავს, როდესაც თქვენი ინტერესები, ხასიათი და თვისებები, გარეგნობა, ოცნებები და საიდუმლო სურვილები. აი თქვენი თანაკურსელის პროფილს რომ ხსნით ხშირად, Facebook-მა იცის რომ გიზიდავთ, თქვენზე ადრეც კი. მოდით და მაშინ მის სიახლეებს პირველ რიგში დაგიდებთ, ჩატში ყველაზე მაღლა ავიყვანთ. ჩვენ ვიცით რა გინდათ.

NETFLIX როგორც ვუხდით თანხას ყოველთვიურად კონტენტის მოხმარების უფლებისთვის, ასევე პრაქტიკულად ნებისმიერ პლატფორმას ვუხდით. უფასო არაფერია. Facebook სწორედ საკუთარი მონაცემებით ვუხდით. ეს მონაცემები ყველა პლატფორმიდან დიდ ბაზაში ერთიანდდება, რომელსაც თემაში გარკვეული ხალხი BIG DATA-ს ეძახის. თქვენ კიდე ამბობთ ნავთობიო. აქ იმალება ნამდვილი ოქროს საბადო.

მონაცემების მიხედვით საზოგადოების ყურადღების მანიპულაცია დიდ როლს თამაშობს იმაში, რომ დღეს მიდის მასობრივი საკუთრების ქურდობა. თანაც, ამ ქურდობაში ჩვენ ვიხდით ფულს. დავუბრუნდეთ იმ მომენტს, როდესაც ტელევიზორის წინ Days Gone დისკით ხელში ვიდექი და ლოთ ცხენს ვუყურებდი. ხელში რაც მქონდა ჩემია. მისი გაყიდვაც შემიძლია, გატეხვა და ჭამაც ძალიან თუ მოვინდომე. მაგრამ BoJack Horseman? რამდენად არის ჩემი? ასეთ ექსპერიმენტი ჩავატაროთ. ტელეფონზე ვისაც გაქვთ NETFLIX, რაიმე ფილმი ან სერიალი ჩართეთ პლატფორმაზე, კარგი კადრი შეარჩიეთ და screenshot გადაუღეთ. ხომ გინდათ მეგობარს აჩვენოთ? გაუგზავნეთ. რამდენად გამოგივიდათ, მათ გაუზიარეთ ვისაც NETFLIX არ აქვს.

ხვალ

ყოველთვიური გადახდის საფუძველზე აგებული გამოწერის სისტემა ყველაზე პერსპექტიული სქემაა გართობის ინდუსტრიაში. ყველას უნდა ამ ხის ნაყოფი მოწყვიტოს. Apple პრესკონფერენცია ნახეთ? Apple Arcade, 5 დოლარი თვეში და ტელეფონზე რასაც გინდათ თამაშობთ. Disney-ს თითქმის ყველა კომპანია ეკუთვნის, გთავაზობთ Disney+. იგივე NETFLIX, მაგრამ ჩვენ რაზეც გვეკუთვნის უფლებები იმის კატალოგი. Star Wars, Marvel და Pixar ფილმების ყურება გინდათ? მრგვალყურებიანი თაგვის სახლში გეპატიჟებით. ირონიულია, ვინ ვის უგებს ხაფანგს უკვე?

Ubisoft-ის თამაშები მოგწონთ? Ubisoft Plus-ზე რას იტყვით? EA Vault? Hulu? Amazon Prime Video? Playstation Plus? Audible (სხვათაშორის იშვიათი მაგალითი, როდესაც სერვისი თქვენს შეძენილი წიგნებისადმი წვდომას გინარჩუნებთ, პლატფორმის გამოწერის გაუქმების შემთხვევაშიც კი)? ყველაფერი შეგიძლიათ მოიხმაროთ, მაგრამ სანამ ფულს იხდით. უმრავლესობა ასეთი სერვისებისა სწორედ ასეთ პირობებს გთავაზობთ. წვდომა მათ მიწაზე მხოლოდ იქამდე გაქვთ, სანამ ხარკს იხდით. არ გეგონოთ რომ რამე გეკუთვნით.

ყველაზე საინტერესო ამ ყველაფერში ის არის, როგორ ტრანსფორმირდება ჩვენი მედია ამ ყოველთვიური გამოწერის მოდელის მატარებელზე ჩასხდომით. უახლოესი მაგალითი Game of Thrones ანათებს. HBO იცოდა, რომ მთავარი მიზეზი რის გამოც ხალხი გამოწერილია მის სერვისზე სწორედ ეს სერიალია. ბევრი გაუქმებას აპირებს თავისი გამოწერის. მაგრამ, აგერ პერსპექტიული შოუ არის, Chernobyl. წინასწარი შეფასებით ნამდვილი ჰიტია. სამეფო კარის თამაშების ბოლო სერია 19 მაისს გამოვა, მაშინ Chernobyl პირველი სერია 6 მაის გამოვიდეს, ხალხმა სერვისის გაუქმებამდე ნახოს და როგორც მინიმუმი, კიდევ ერთი თვე გააგრძელონ გამოწერა.

მოცემული სტრუქტურა უკვე არა გამოსვლის თარიღებზე მოქმედებს, არამედ თვითონ კონტენტის დიზაინზე. ასეთ სისტემაში მაქსიმალურად მნშვნელოვანია მომხმარებელი კონკრეტულ პროდუქტზე მაქსიმალურად ბევრ დროს ხარჯავდეს. თამაშები რომლებიც ასეთი სერვისების ფლაგმენებად მოისაზრებიან, იგეგმება როგორც ხელოვნურად გაგრძელებული გამოცდილება, რომელზეც 300 საათი უნდა დახარჯოთ რამეს რომ მიაღწიოთ. არავის აწყობს თქვენი სიუჟეტზე ორიენტირებული 7 საათიანი კამპანიები. გეიმფლეის ხანგრძლივობის დრო უკვე გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი ციფრი გახდა, ვიდრე უბრალოდ შემქნელების სიამაყის მიზეზი. 

და იცით რატომ ვართ ამ გამოწერის მოდელის მასობრივი ტალღის ჩრდილში? იმიტომ რომ სისტემა მუშაობს. კომფორტულია. ყველაფერი ერთ ადგილშია. მოწესრიგებულად, ლამაზი დიზაინით, თანაც გვირჩევენ იმას რაც გვინდა. განა ცუდია ჩვენ მონაცემებს ასე გულგრილად რომ იყენებენ? მოდით გულახდილი ვიყოთ, რა გირჩევნიათ: Facebook-ზე იმის რეკლამა ამოვიდეს რისი შეძენის სურვილიც მართლაც გაქვთ? თუ შემთხვევითად რაიმე პროდუქტის რომელიც არც კი გაინტერესბთ?

ზეგ

მოგვწონს თუ არა, მომავალი ციფრული საკუთრების ეპოქაა. თანაც, ამ სოციალურ-ეკონომიკურ წყობაში მომხმარებელის საკუთრება მხოლოდ გამოცდილების სიამოვნებაა. პროდუქტი მთელი თავისი უფლებებით და ლიცენზიებით ეკუთვნის კომპანიას. ფიზიკური ნივთების გაყიდვა გაცილებით ძვირი უჯდება გამომცემელს. ქარხნული აწყობა და შეფუთვა, ლოგისტიკა, სახელმწიფოებრივი დაბეგრვის ბევრი გზა. რატომ აიტკიონ თავი ზედმეტი ხარჯებით. ახალი ფილმი საზიზღრობაა? საწყობში გაუყიდველი ყუთები ადგილს არ იკავებს. იყოს კატალოგში, სულ რამდენი ადგილი მიაქვს სერვერზე. ათასში ერთხელ ვინმე მაინც ნახავს.

მოდის დრო როდესაც დისკებს ერთმანეთს აღარ ვათხოვებთ. ალბათ ცოტა ამაზეც უნდა ვიფიქროთ. მაღაზიაში წასვლის აუცილებლობაც გაქრება. დრონები მოიტანებენ სახლში სურსათს. წიგნის საყიდლადაც რა გვინდა, Kindle+ გაგიგიათ? სულ უფრო ნაკლები მიზეზი გვექნება სახლიდან გასვლის. ცოტა ადრე დაიბადეთ არა, ინტროვერტებო? 

იქნება ხალხის მასა, რომელიც იტყვის რომ არა, ასეთი მომავალი არ დადგება. ხალხის დიდ ნაწილს მაინც ისევ ეყვარება ფიზიკური ურთიერთობა. მაინც გავლენ და იყიდიან პურს თავისით. უგულო ინფორმაციულ დაფასთან და დრონთან ურთიერთობა არ უნდათ. მაგრამ, ისტორია და სტატისტიკა ასეთი ხალხის წინააღმდეგაა. მთელი ცივილიზაციური პროგრესი იმაზეა დაყრდნობილი, რომ მარტივი წინაღობის გზას ვირჩევთ. ყოველთვის. მაქსიმალურად კომფორტული. თქვენ შეიძლება არ იყოთ ზარმაცი, მაგრამ საზოგადობა ზარმაცია. ფსიქოლოგიაში ასეთი ცნებაც არის – სოციალური სიზარმაცე. სადაც საქმიანობაში ადამიანის ინდივიდუალური ძალისხმევის მაჩვენებელი პროპორციულად მცირდება რაც უფრო იზრდება მონაწილეთა რაოდენობა. 

არის ცნობილი ხუმრობა-გამოთქმა:

ადამიანებს ფრენა რომ შეეძლოს, ვარჯიშად ჩაითვლებოდა და მსგავსად დაეზარებოდათ. 

რამდენიც არ უნდა ვილაპრაკოთ, პირადი ურთიერთობების მნიშვნელობაზე, ფრენა ბოლოს მაინც ყველას დაეზარება. სოციალური დანაწევრების პირობებში მივიღებთ საკუთარ ეკოსისტემაში გამოკეტილ ჯგუფებს. რიგ შემთხვევაში ინდივიდებსაც კი. კორპორაციული მმართველობისთვის იდეალური ფუნდამენტია. კიდევ ერთი ცნობილი გამოთქმა ხომ გვახსოვს?

გაყავი და იბატონე.

რამდენად გვაწყობს ასეთი მომავალი, ეს უკვე თქვენი გადასაწყვეტია. ტექსტის ბოლოს იდეაში რაიმე იმედისმომცემი, ზემოთ მოყოლილ სურათთან შედარებით უფრო პოზიტიური თეზისი უნდა იყოს. რა გითხრათ?! რით გაგახაროთ?! 

მე უბრალოდ ვიდექი დისკით ხელში კარადასთან. საბოლოოდ ის სხვა თამაშებთან ჩავამწკრივე. სანამ ლოთი ცხენი წუხდა, ყველაფერი კარგად რომ არის, თავს ცუდად მაინც რატომ ვგრძნობო, ცოტა ხანი ჩემს კოლექციას დავაკვირდი. ვინ იცის, იქნებ ერთ დღეს შემდეგი თაობის პატარა წარმომადგენელი შემეკითხება, მსგავსად თამაშები ყუთებში სად იყიდებაო და ვეტყვი რომ ეგ დრო აღარ არის. Days gone. 

P.S. ტექსტის დასრულების შემდეგ, სარედაქტირო მასალის ძიების პროცესში აღმოჩნდა, რომ Youtube-ზე Wisecrack არხს მსგავს თემაზე უკვე აქვს ვიდეო. რეკომენდირებულია მისი ნახვა. ვიზუალურად უფრო საინტერესოა. აზრიანიც. უკეთესიც.

დატოვეთ კომენტარი

Please Login to comment
  გამოიწერეთ  
შემატყობინე